مشکل از جایی شروع می‌شود که کودک بدون تذکر شما کاری انجام نمی‌دهد!
تصور کنید فرزندتان برای انجام تکالیفش باید چند مرحله را پشت سر بگذارد. اما تا وقتی شما یادآوری نکنید، سراغ هیچ‌کدام نمی‌رود. شما باید زمان بازی را تمام کنید، او را پای میز بنشانید، تکالیفش را یادآوری کنید و حتی مراقب باشید وسط کار سراغ گوشی یا تلویزیون نرود.
در چنین شرایطی، چه کسی واقعاً برنامه روزانه کودک را مدیریت می‌کند؟ خودش یا شما؟
مشکل اینجاست که وقتی همیشه یک نفر دیگر برای تمام کارها تصمیم می‌گیرد، کودک فرصت کمتری برای تمرین تصمیم‌گیری، اولویت‌بندی و کنترل رفتار خودش پیدا می‌کند.
قرار نیست والدین دست از راهنمایی فرزندشان بردارند؛ اما باید بین کمک کردن و به‌جای او انجام دادن تفاوت قائل شوند.
خودتنظیمی؛ مهارتی که خیلی مهم‌تر از یک برنامه روزانه است!
خودتنظیمی (Self-Regulation) یعنی کودک بتواند احساسات، رفتار و توجه خودش را مدیریت کند و برای رسیدن به هدف‌هایش تصمیم بگیرد. مثلاً وقتی مشغول بازی با تبلت است، بتواند با وجود علاقه‌ای که به ادامه بازی دارد، در زمان مشخص آن را متوقف کند و سراغ مسئولیت‌هایش برود.
این کار ساده به نظر می‌رسد، اما به چند توانایی مهم نیاز دارد:
- کنترل هیجان و مقاومت در برابر وسوسه ادامه بازی
- حفظ تمرکز و دوری از عوامل حواس‌پرت‌کننده
- تشخیص کارهای مهم‌تر و اولویت‌بندی آن‌ها
- برنامه‌ریزی برای رسیدن به یک هدف
- ادامه دادن کار حتی وقتی سخت یا خسته‌کننده می‌شود
مرکز رشد کودک دانشگاه هاروارد تأکید می‌کند که مهارت‌های خودتنظیمی و کارکردهای اجرایی مغز، مهارت‌هایی نیستند که کودک از بدو تولد به‌صورت کامل داشته باشد؛ این توانایی‌ها از طریق تعامل با بزرگ‌ترها، تجربه و تمرین تقویت می‌شوند. بنابراین اگر فرزندتان هنوز نمی‌تواند زمانش را مدیریت کند، به‌جای اینکه فقط از او انتظار مسئولیت‌پذیری داشته باشید، باید فرصت یادگیری این مهارت را هم برایش فراهم کنید.
۵ اشتباه والدین که فرصت مدیریت زمان را از کودکان می‌گیرد
۱. مدام به کودک می‌گویید چه کاری انجام بدهد
«برو مسواک بزن»، «کیفت رو آماده کن»، «تکالیفت رو انجام بده».
اگر برای تمام فعالیت‌های روزانه فرزندتان باید یادآوری کنید، کم‌کم به یک ساعت زنگ‌دار انسانی تبدیل می‌شوید!
بهتر است به‌جای دستور دادن برای تک‌تک کارها، از او بخواهید خودش مراحل کارهای روزانه‌اش را مشخص کند.
۲. اجازه نمی‌دهید نتیجه انتخاب‌هایش را تجربه کند
اگر کودک همیشه کاری را فراموش کند و شما سریع آن را جبران کنید، فرصت تجربه نتیجه تصمیم خودش را از دست می‌دهد.
البته قرار نیست او را در موقعیت آسیب‌زا قرار دهید؛ اما می‌توانید در موقعیت‌های کم‌خطر اجازه دهید مسئولیت فراموش‌کاری یا برنامه‌ریزی اشتباه خودش را بپذیرد.
۳. برنامه‌ای طراحی می‌کنید که خودش هیچ نقشی در آن ندارد
برنامه‌ای که والدین می‌نویسند و کودک فقط باید از آن پیروی کند، لزوماً به معنای یادگیری برنامه‌ریزی نیست.
از فرزندتان بخواهید درباره ترتیب انجام کارها نظر بدهد و برای بخشی از زمان روز خودش تصمیم بگیرد.
۴. زمان بازی را بدون توافق قبلی تمام می‌کنید
برای کودکی که غرق بازی شده، متوقف کردن ناگهانی فعالیت می‌تواند دشوار باشد.
بهتر است از قبل درباره مدت زمان بازی توافق کنید و با کمک تایمر، چند دقیقه قبل از پایان زمان به او هشدار بدهید.
۵. به‌جای تشویق تلاش، فقط نتیجه را می‌بینید
وقتی کودک تلاش می‌کند طبق برنامه پیش برود، حتی اگر هنوز در انجام آن موفق نباشد، تلاشش را ببینید.
به او نشان دهید که پیشرفت در مدیریت زمان، بیشتر از کامل و بی‌نقص اجرا کردن برنامه اهمیت دارد.
چطور فرزندمان را از یک کودک وابسته به تذکر، به فردی مستقل تبدیل کنیم؟
برای شروع، نیازی به برنامه‌های پیچیده و جدول‌های رنگارنگ ندارید. کافی است چند تغییر کوچک را در زندگی روزمره ایجاد کنید:
- حق انتخاب بدهید: اجازه دهید خودش درباره ترتیب انجام تکالیف و فعالیت‌های روزانه تصمیم بگیرد.
- کارها را کوچک کنید: به‌جای یک وظیفه بزرگ، چند مرحله ساده و قابل انجام تعریف کنید.
- از تایمر کمک بگیرید: زمان بازی، مطالعه و استراحت را برایش ملموس کنید.
- از او سؤال بپرسید: به‌جای اینکه بگویید «چرا هنوز انجامش ندادی؟»، بپرسید «فکر می‌کنی چطور می‌تونی به موقع تمومش کنی؟»
- کم‌کم مسئولیت را به خودش بسپارید: هرچقدر توانایی بیشتری پیدا کرد، میزان یادآوری و دخالت خودتان را کمتر کنید.
هدف این نیست که کودک از همان ابتدا همه کارهایش را بدون اشتباه انجام دهد؛ هدف این است که یاد بگیرد چطور برای خودش تصمیم بگیرد و مسئولیت تصمیم‌هایش را بپذیرد.
ورود/ ثبت نام با جیمیل
